تک نگاری حاجی‌آباد لک‌ها

حاجی‌آباد لک‌ها، روستایی با هستۀ اصلی مهاجرین اجباری لک در تبعیدگاه کویری که ترکیب جمعیتی‌اش با ورود مهاجرین اجباری لر و مهاجرین اختیاری کاشی، یزدی و… گسترده شده و در گذار کنونی به شهر می‌تواند نمونه‌ای کوچک از تحقق ایدۀ همزیستی مسالمت‌آمیز باشد؛ جایی که چندفرهنگی و آمیزش خرده‌فرهنگ‌ها با هم – و نه یکرنگ‌شدن از طریق هضم در فرهنگ غالب – محقق می‌شود؛ و گسست‌ها و پیوست‌های درون و بیرون طایفه‌ای با مناسباتی سنتی درهم آمیخته‌اند که از تشدید تعارضات جلوگیری می‌شود.

این نمونۀ کوچک از ایدئال فراگیر همزیستی در جامعۀ ایران، حاصل آمیزش فرهنگ‌های متنوع ایلی و روستایی در جریان آرام یکجانشینی و مهاجرپذیری و در پروسۀ امروزی‌شدن پیش از انقلاب است که با اقدامات شتابان پروژۀ شهر شدن پس از انقلاب و در چارچوب توسعۀ آمرانۀ استان قم سمت‌وسوی دیگری یافته است.
روستای حاجی‌آباد لک‌ها و سپس شهر قنوات را می‌شد حاصل تعادل درونی نیروهای اجتماعی متنوع و تعادل بیرونی اجتماعات مولد کشاورزی-دامپرور با طبیعت کویری دید که چونان بدیلی از تنوع و اعتدال فرهنگی-اجتماعی با فهمی عمیق از طبیعت در مجاورت نیروهای دین و سیاست متمرکز در شهر مصرف‌کنندۀ قم خودنمایی می‌کند.

اما این سبک زندگی اعتدالی دیرینه در مواجهه با امواج مدرنیزاسیون دولتی پیشاانقلاب و ایدئولوژی انقلابی پساانقلاب در معرض دگرگونی بنیادی و چالش‌های تازه قرار گرفت که افراط در بهره‌کشی طبیعت، مناسبات اجتماعی، دین‌ورزی و… را در پی داشتند.
اینک، بحران‌های پیش روی شهروندان قنوات بسیارند و پرسش جوانان حاجی‌آبادی از خود در جست‌وجوی نسبتی متعادل میان فرد و خانواده؛ قومیت و ملیت؛ تبعیت از سنت‌ و امروزی‌شدن؛ زندگی و دینداری؛ بهره‌برداری و پاسداری از طبیعت؛ اقتصاد روستایی و اجتماع شهری؛ و… است.

این کتاب می‌کوشد از خلال مطالعات میدانی در چارچوب مردمنگاری و در متنی تک‌نگارانه از توصیف و تبیین، گذشتۀ روستای حاجی‌آباد لک‌ها در گذار به زندگی امروز در شهر قنوات را واکاوی کند تا چنین پرسش‌هایی را برای آینده‌ پیش روی خود آن مردم بگذارد و پاسخ‌های آنان را چونان تجویزی برای خود و دیگری در ایران روایت کند.