نگرشی تاریخی به چپ فلسطین و اسرائیل

کتاب «نگرش تاریخی به چپ فلسطین و اسرائیل» (استعمار، رهایی ملی و مبارزۀ طبقاتی) اثر لئون ویستری‌خفسکی با ترجمۀ مرجانه فشاهی از آلمانی در نشر مردم‌نگار منتشر شده است.

در مقدمۀ این کتاب آمده است: «دو تصویر افسانه‌ای از لیلا خالد در سال ۱۹۶۹، که چفیه به گردن و سر پیچیده و تفنگ کلاشینکف مدل اِی‌کِ۴۷ را به نمایش می‌گذارد، تا امروز جزو مشهورترین تصاویر سمبلیک مبارزۀ رهایی‌بخش فلسطین است. اما کمتر کسی دربارۀ جنبش چپ فلسطین، که این زن جوان در آن‌زمان به آن پیوست، قبل از اینکه به‌عنوان نخستین ربایندۀ هواپیما در جهان به نمادی بین‌المللی تبدیل شود، شنیده و یا خوانده‌ است. ولی هنوز هم «جبهۀ مردمی برای آزادی فلسطین» (پی‌اف‌ال‌پی)، همانند «جبهۀ دموکراتیک برای آزادی فلسطین» (دی‌اف‌ال‌پی)، و ‌‌همین‌طور «حزب کمونیست فلسطین» وجود دارد.»

تاریخ این سه سازمان و همچنین سایر فعالان چپ فلسطینی، موضوع این کتاب است: «نخستین نظر اجمالی به زبان آلمانی دربارۀ تاریخ احزاب و اتحادیه‌های چپ‌گرا در فلسطین را در طول تقریباً یک‌‌ربع قرن ارائه می‌کند؛ به تاریخ چپ‌های فلسطین از زمان تأسیس حزب کمونیست پس از نخستین جنگ جهانی، درمورد ایجاد «چپ نو» مسلح در دهۀ ۱۹۶۰ تا به امروز می‌پردازد و به آن نور می‌افکند؛ چپ اسرائیل – نظیر «حزب کمونیست اسرائیل»، حزب ضدصهیونیسم رادیکال «ماتزپن» – و بسیاری دیگر از اجتماعات مدنی را که در دهه‌های گذشته به وجود آمدند، هم بررسی می‌کند؛ و درنهایت، نویسنده به موضوع «صهیونیسم چپ» وارد می‌شود.»

بر اساس این مقدمه، «اگر از چپ سیاسی صحبت به میان می‌آید، باید نخست تعیین گردد که منظور چه‌ کسی است. آنچه در ادامه می‌آید، مرکز ثقل آن چپ افراطی یا انقلابی در فلسطین – به‌عبارتی در فلسطین تحت قیمومیت بریتانیا، اسرائیل کنونی، مناطق اشغالی نوار غزه و کرانۀ باختری اردن در ۱۹۶۷، و همچنین سازمان‌های فلسطینی در تبعید – است.»

به‌طور خلاصه، در باب تاریخ احزاب کمونیستی که در طول سال‌ها در منطقه فعال بودند، راجع‌به پارتیزان‌های چپ‌گرای سازمان‌های «جبهۀ مردمی برای آزادی فلسطین»، و «جبهۀ دموکراتیک برای آزادی فلسطین» و انشعابات آن‌ها، و ‌‌همین‌طور دربارۀ بخشی از جنبش‌های چپ که در سال‌های اخیر در اسرائیل و مناطق اشغالی فعال بودند و هنوز هم تا به امروز فعال هستند، نظرات اجمالی ارائه داده می‌شود. درحالی‌که درنهایت به «سوسیالیست‌های عرب» خواهیم پرداخت که شامل بخش خاصی دربارۀ موضوع بغرنج و پیچیدۀ «صهیونیسم چپ» است.

نویسندۀ کتاب، لئون ویستری‌خفسکی، متولد ۱۹۹۵ در دویسبورگ آلمان، در دانشگاه روئر بوخوم آلمان به تحصیل در مقطع دکترای تاریخ و شرق‌شناسی/اسلام‌شناسی مشغول است. او که پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد خود را راجع‌به نقش آفریقای شمالی هنگام صعود فاشیسم در اروپا نوشته است، همچنین مقاله‌هایی در مجلۀ دیس: اورینت، مجلۀ بنیاد پژوهشی رزا لوکزامبورگ، ژورنال فلسطین و مجلۀ فرای‌هایتزلیبه منتشر می‌کند. علاوه بر این، وی یکی از مؤسسان و سردبیر مجلۀ اسلام‌شناسی یوزور در دانشگاه بوخوم است.

این کتاب با ترجمۀ فشاهی از زبان آلمانی، نخستین کتاب دربارۀ فلسطین و از مجموعۀ «بایگانی بازگشوده» است که در نشر مردم‌نگار منتشر می‌شود.