عکاسی باطنی

در کتاب عکاسی باطنی سرآغاز عکاسی در ایران بر پایهٔ اسناد، نوشته‌های تاریخی و عکس‌های برجای مانده از دوران قاجار بررسی شده است. سال‌های ۱۸۵۸م/۱۲۷۲ق و پس از آن، روزگار گسترش و آغاز شکوفایی عکاسی در ایران است. از همین سال­‌ها به بعد، بسیاری از کاربردهای سودمند این پدیدهٔ مدرن سدهٔ نوزدهم در ‌ایران شناخته و به‌کار گرفته شد و سرچشمه­‌های برخی جنبه‌­های کاربردی در عکاسی جهان ‌‌و ‌ایران ‌پدیدار ‌شد. از این میان، شمار بسیاری از نام‌ها، عکس‌ها، اسناد و نوشته‌های مهم و تأثیرگذار در آغاز عکاسی ایران در دوران قاجار یافت شده که بر جریان تدوین روند عکاسی و چگونگی آن در آن دوران بسیار مؤثر بوده است. با همهٔ این دشواری‌ها، پیدا شدن هر برگ سند تازه یا عکسی نادیده، نویدی است بر اینکه این موضوع هنوز ناگفته‌های بسیار دارد و توجه ژرف مجامع علمی، دانشگاهی و موزه‌ای به سرچشمه‌های آغاز و روند دگرگونی آن در سال‌های گذشته تا به امروز؛ هم در ایران و هم در میان پژوهشگران خارج از ایران، نشان از اهمیت بررسی‌های تاریخی- نظری و گفتمانی دربارهٔ این موضوع دارد. پیش‌روی کُند روند پژوهش‌ها به‌سبب نداشتن دسترسی آسان به آرشیوهای عکس و اسناد در ایران، کار را برای پژوهشگرانِ این زمینه دشوارتر کرده است. پیشینهٔ زیاد تاریخی، گوناگونی موضوع‌ها، شکل‌گیری و پشتیبانی جنبه‌های گوناگون آن در دربار سلطنتی قاجار و همچنین موقعیت تاریخی ایران در جهان سبب شده تا تاریخ عکاسی ایران به‌عنوان گونه‌ای ویژه در مقایسه با بررسی‌های تاریخی عکاسی در دیگر کشورها‌ به‌ویژه کشورهای هم‌جوار و منطقهٔ خاورمیانه قرار گیرد. در کتاب عکاسی باطنی، سرآغاز برخی جنبه‌های کاربردی در عکاسی ایران و چگونگی پیدایی و روند رشد و دگرگونی آن‌ها بر پایهٔ اسناد، نوشته‌های تاریخی و عکس‌های برجای مانده از دوران قاجار بررسی شده است. سرآغاز عکاسی با پرتو ایکس، نخستین عکاس جنگ، نخستین تصویرهای ایرانیان بر روی داگروتیپ، نخستین رسالهٔ دست‌نوشته دربارهٔ عکاسی داگروتیپ، آغاز و روند عکاسی چهره در ایران و پیدایش فتومونتاژ و کاربردهای آن در سرآغاز عکاسی در ایران از موضوع‌هایی است که در این کتاب به آن‌ها پرداخته شده است.