ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران

معرفی کتاب ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران

کتاب «ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران» نوشتهٔ ری پرویز متحده، پژوهشی تاریخی دربارهٔ یکی از پیچیده‌ترین مسائل تاریخ معاصر ایران است: رابطهٔ دین و سیاست و نقش اندیشه‌ها و سنت‌های دینی در شکل‌گیری تحولات سیاسی و اجتماعی کشور. این کتاب با نگاهی تاریخی و تحلیلی، خواننده را به بررسی ریشه‌های فکری و فرهنگی رویدادهایی می‌برد که به انقلاب سال ۱۳۵۷ انجامیدند و می‌کوشد نشان دهد برای فهم این تحولات، نمی‌توان تاریخ سیاسی را از تاریخ اندیشه، نهادهای دینی و تجربه‌های اجتماعی مردم جدا کرد. ترجمهٔ فارسی کتاب با ترجمهٔ عسگر قهرمان‌پور بناب از سوی نشر کرگدن منتشر شده است.

روی متحده در این اثر، به‌جای ارائهٔ روایتی ساده و یک‌خطی از تاریخ ایران، سراغ زمینه‌هایی می‌رود که در طول زمان به شکل‌گیری رابطه‌ای پیچیده میان قدرت سیاسی، مرجعیت دینی و جامعه انجامیده‌اند. او برای روشن‌کردن این رابطه، از تاریخ و اندیشهٔ اسلامی و شیعی، سنت‌های فقهی، منازعات فکری و نقش شخصیت‌های اثرگذار بهره می‌گیرد. در این روایت، دین صرفاً مجموعه‌ای از باورهای فردی نیست و سیاست نیز فقط به ساختار حکومت و رقابت بر سر قدرت محدود نمی‌شود؛ این دو در بستر تاریخ، فرهنگ و زندگی اجتماعی با یکدیگر پیوند می‌خورند و بر مسیر تحولات ایران تأثیر می‌گذارند.

از تاریخ اندیشه تا انقلاب ۱۳۵۷

یکی از محورهای مهم کتاب ردای پیامبر، بررسی زمینه‌های تاریخی و فکری انقلاب ایران است. متحده می‌کوشد نشان دهد چگونه سنت‌های دیرپای دینی و سیاسی، در کنار تجربه‌های تاریخی جدیدتر، در شکل‌گیری وضعیت منتهی به انقلاب نقش داشته‌اند. در این مسیر، موضوعاتی مانند تحول اندیشهٔ شیعی، جایگاه روحانیت، نسبت میان فقه و سیاست و نقش شخصیت‌های مذهبی و فکری مورد توجه قرار می‌گیرند. اهمیت این رویکرد در آن است که انقلاب را نه رویدادی جدا از گذشته، بلکه حاصل تلاقی نیروها و جریان‌هایی می‌بیند که در دوره‌های مختلف تاریخ ایران شکل گرفته‌اند و به‌تدریج بر یکدیگر اثر گذاشته‌اند.

کتاب همچنین به تفاوت میان برداشت‌های گوناگون از دین و شیوه‌های متفاوت حضور آن در عرصهٔ عمومی توجه دارد. سنت دینی در این روایت، پدیده‌ای یکدست و تغییرناپذیر نیست؛ درون آن دیدگاه‌ها، تفسیرها و گرایش‌های متنوعی وجود دارند که در شرایط تاریخی مختلف، صورت‌های متفاوتی پیدا می‌کنند. از این منظر، برای فهم رابطهٔ دین و سیاست در ایران باید هم به تداوم سنت‌ها توجه کرد و هم به تغییراتی که در اثر تحولات اجتماعی و سیاسی پدید آمده‌اند. چنین نگاهی کمک می‌کند پیچیدگی‌های تاریخ ایران را بهتر بشناسیم و از توضیح‌های ساده‌انگارانه دربارهٔ رویدادهای مهم آن فاصله بگیریم.

«ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران» برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، تاریخ اسلام و تشیع، جامعه‌شناسی دین و اندیشهٔ سیاسی اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است. این کتاب با پیوندزدن تاریخ اندیشه به رویدادهای سیاسی، فرصتی فراهم می‌کند تا انقلاب ۱۳۵۷ و تحولات پیش و پس از آن را در بستری گسترده‌تر بررسی کنیم. مطالعهٔ آن می‌تواند برای کسانی که می‌خواهند فراتر از روایت‌های رایج، دربارهٔ ریشه‌های تاریخی رابطهٔ دین و قدرت در ایران بدانند، نقطهٔ شروعی جدی برای پرسشگری و شناخت عمیق‌تر باشد.

نشر کرگدن

نشر کرگدن از ناشرانی است که آثاری در حوزه علوم انسانی، فلسفه، جامعه‌شناسی، تاریخ و اندیشه منتشر می‌کند. توجه به کتاب‌هایی که امکان شناخت دقیق‌تر جامعه، فرهنگ و تحولات فکری و سیاسی را فراهم می‌کنند، در بخشی از فعالیت‌های این نشر دیده می‌شود. انتشار کتاب‌هایی مانند «ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران» فرصتی برای مخاطبان فارسی‌زبان فراهم می‌کند تا با پژوهش‌هایی درباره تاریخ و جامعه ایران و نسبت میان سنت، دین و سیاست آشنا شوند.

ری پرویز متحده

ری پرویز متحده، تاریخ‌پژوه و ایران‌شناس، از پژوهشگرانی است که بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به تاریخ اسلام و جوامع اسلامی اختصاص داده است. او در آثارش به پیوند میان اندیشه‌های دینی، نهادهای اجتماعی و تحولات سیاسی توجه دارد. کتاب «ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران» از آثار شناخته‌شده اوست که با تمرکز بر تاریخ معاصر ایران، به بررسی جایگاه دین در زندگی اجتماعی و سیاسی ایرانیان می‌پردازد. متحده در این اثر می‌کوشد از خلال روایت تجربه یک طلبه، زمینه‌های تاریخی و فکری تحولات ایران را برای خواننده روشن کند.

عسگر قهرمان‌پور بناب

عسگر قهرمان‌پور بناب مترجم آثار حوزه علوم انسانی و اندیشه سیاسی است. ترجمه آثار مرتبط با تاریخ، جامعه و تحولات فکری ایران و جهان، بخشی از فعالیت او در انتقال پژوهش‌های دانشگاهی به مخاطب فارسی‌زبان به شمار می‌رود. ترجمه کتاب «ردای پیامبر؛ دین و سیاست در ایران» امکان آشنایی خوانندگان فارسی‌زبان را با پژوهش روی متحده درباره تاریخ اندیشه دینی و نسبت دین و سیاست در ایران فراهم کرده است. از دیگر ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌هایی چون «آینه‌های کج‌ومعوج» و «سیاست خشونت جمعی در خاورمیانه» اشاره کرد.