نشر هفته؛ دانیار

ناشر تخصصی کتاب‌های هنر و ادبیات

نشر دانیار در سال ۱۳۹۹ با تمرکز بر پژوهش‌های فرهنگی، کیفیت چاپ و انتشار آثار اثرگذار فعالیت خود را آغاز کرد. این انتشارات هویت شاخص و متمایز خود را با چاپ کتاب «پرتره‌های سلطنتی قاجار» و پایه‌گذاری مجموعه تخصصی «مطالعات هنر و معماری قاجار» بنیان نهاد.

امروزه کارنامه گزیده و هدفمند دانیار، پیوندی میان کاوش‌های ژرف تاریخی و اندیشه معاصر برقرار کرده است. این نشر به‌ویژه در میان پژوهشگران و دوستداران هنر، با انتشار آثار مرجع، مصور و مستند پیرامون میراث کهن ایران، از جمله مستندنگاری کاشی‌کاری‌های تاریخی، فرهنگ دیداری و معرفی نسخه‌های خطی و نادر مانند «حافظ سعد و دربار بایسنغر سلطان»، شناخته می‌شود. در کنار این عناوین تخصصی، دانیار در حوزه‌های شعر معاصر، ادبیات داستانی، سفرنامه و توسعه فردی نیز مجموعه‌های خواندنی و ماندگاری را به علاقه‌مندان عرضه کرده است.

نشر دانیار با تعهد به ویرایش اصولی و دقیق، ظرافت در طراحی کتاب و کیفیت تولید، آثاری شایسته را در دسترس پژوهشگران، مجموعه‌داران و کتاب‌دوستان قرار می‌دهد تا گامی مؤثر در صیانت و معرفی میراث فرهنگی و ادبی ایران بردارد.

از باغ گلستان تا کاخ گلستان پژوهشی است جامع دربارۀ تاریخچۀ تحولات ساختار و معماری ارگ سلطنتی تهران از آغاز تا سقوط سلسلۀ قاجار. در این اثر، ساخت و سازهای ابنیۀ داخل ارگ تهران به ترتیبِ تاریخِ ساخت (یا تخریب) مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنین، با استناد به منابع تصویری موجود از آن دوران (عکس، نقاشی و طراحی) نظرات تازه‌ای نیز دربارۀ تحولات کالبدی در باغ گلستان ارائه شده است.

این کتاب در حکم راهنما و دیباچه‌ای است برای شناخت مجموعۀ جهانی کاخ گلستان تهران که در اختیار علاقمندان قرار می‌گیرد.

تصویر زن در هنر قاجار با استفاده از آثار هنری متعلق به مجموعه دائمی موزه هنرهای اسلامی در دوحه (قطر)، تصاویر متنوع زنان ایران را در قرن نوزدهم میلادی بررسی می‌کنند. مقالات کارشناسان بین‌المللی، تغییرات در آرمان‌های زیبایی زنانه را در هنر مدرن اسلامی دنبال می‌کنند و تنوع تصاویر زنان را با تمرکز روی سلسله قاجار که از 1785 تا 1925 میلادی بر ایران حکومت می‌کردند، به‌عنوان چارچوب زمانی برجسته می‌کنند.

تصویر زن در هنر قاجار کاتالوگ ارزشمند و کم‌نظیر نمایشگاهی است که در «موزۀ هنر اسلامی» دوحه (قطر) برگزار شده است. در دوران حکمرانی سلسلۀ قاجار، سبک هنریِ درخورتوجهی پرورش یافت که با اغراق، بر عامل مردانگی و زنانگی در پُرتره‌های خود تأکید می‌کرد. این نمایشگاه نحوۀ کاربرد تصویر زنان را به منظور شناخت تاریخچۀ زندگی روزمره‌ و نقش آنها در فعالیت‌های مرتبط با دنیای اشرافی ارائه می‌کند و در پی آن است که نشان دهد چگونه مفاهیم زیبایی زنانه در گذر زمان متحول گشته و چگونه زن به عنوان یک نماد در هنر قاجار ظاهر می‌گردد.

حافظ سعد و دربار بایسنغر سلطان: کتاب حافظ سعد و دربار بایسنغر سلطان پژوهشی ارزشمند درباره نسخه‌های خطی و تاریخ کتابت در دوره تیموری است که به طور خاص بر فعالیت‌های هنری و ادبی در دربار بایسنغر سلطان تمرکز دارد. بایسنغر، شاهزاده تیموری، یکی از بزرگ‌ترین حامیان هنر و ادب ایران در سده نهم هجری قمری بود که با تأسیس کتابخانه و کارگاه کتابت خود در هرات، نقش مهمی در گسترش و شکوفایی نسخه‌پردازی ایرانی ایفا کرد.

این اثر، با معرفی نسخه‌ای مغفول از کتابخانه ینی جامع استانبول، به بررسی هویت کاتب آن، «سعد مشهدی»، می‌پردازد. این نسخه شامل دو متن «کنوز الودیعه من رموز الذریعه إلى مکام الشریعه» و ترجمه «الفرج بعد الشده و الضیقه» است که در سال ۸۳۳ قمری در هرات کتابت شده و تاکنون مورد پژوهش قرار نگرفته بود. مؤلف با بهره‌گیری از اسناد و شواهد هنری، تاریخی و ادبی تلاش می‌کند تا از رمز و راز هویت این کاتب پرده بردارد و پیوندهای او را با شاعری هم‌عصر به نام «حافظ سعد» روشن کند.

کتاب علاوه بر بررسی نسخه‌شناسی، به بازتاب‌های فرهنگی و ادبی دوران تیموری در هنر کتاب‌آرایی می‌پردازد. تیموریان، به‌ویژه بایسنغر سلطان، نقش بسزایی در گسترش هنر کتابت داشتند. حمایت آن‌ها از هنرمندان، خوشنویسان و نگارگران موجب خلق شاهکارهایی شد که هنوز هم در زمره نفیس‌ترین نسخه‌های خطی ایرانی قرار دارند. در این میان، رقابت میان شاهزادگان تیموری برای جذب هنرمندان و تأسیس کتابخانه‌های سلطنتی به اوج خود رسید و هرات به مرکز اصلی این فعالیت‌های فرهنگی بدل شد. کتابخانه بایسنغر سلطان، که در باغ سفید هرات تأسیس شد، یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی آن دوره بود که زیر نظر جعفر تبریزی، خوشنویس برجسته، به تولید نسخ خطی ارزشمند می‌پرداخت.

سفرنامه‌های مصور مظفرالدین شاه (سفر کنترکسویل فرانسه) روایتی تصویری از بخشی از تاریخ روابط ایران و اروپا در آغاز قرن بیستم است؛ سفری که مظفرالدین‌شاه قاجار در خلال سفرهای فرنگ خود به فرانسه و شهر کنترکسویل انجام داد. متن سفرنامه شاه که تاکنون بیشتر به‌عنوان منبعی تاریخی شناخته می‌شد، در این اثر با بهره‌گیری از ده‌ها تصویر کارت‌پستال تاریخی، عکس‌های دوره قاجار و دیگر اسناد هم‌عصر، جان تازه‌ای یافته و فضای واقعی این سفر را پیش چشم خواننده بازسازی می‌کند.
در آغاز کتاب، تصویری فشرده از زندگی، سلطنت و ویژگی‌های عصر مظفری ارائه شده است تا زمینه تاریخی این سفر روشن شود. سپس روایت روزانه مظفرالدین‌شاه از اقامت در کنترکسویل، در کنار تصاویر همان مکان‌ها، بناها، خیابان‌ها، هتل‌ها و آیین‌های اجتماعی، به اثری تبدیل شده است که متن و تصویر را در کنار یکدیگر به خدمت تاریخ آورده است.
این کتاب تنها بازخوانی یک سفرنامه نیست؛ بلکه تلاشی است برای احیای تجربه‌ای تاریخی و بازآفرینی نگاه یک پادشاه ایرانی به اروپا، با اتکا به اسناد و تصاویر اصیل. حاصل این پژوهش، پنجره‌ای است به زندگی، فرهنگ و مناسبات سیاسی و اجتماعی عصر قاجار؛ پنجره‌ای که خواننده را هم‌زمان با مظفرالدین‌شاه در کوچه‌ها و خیابان‌های کنترکسویل همراه می‌کند.

نامه‌های کمال‌الملک که به کوشش و پژوهش علی دهباشی گردآوری، بازخوانی و تدوین شده، مجموعه‌ای ارزشمند از نامه‌های کمال‌الملک به دکتر قاسم غنی است. علی دهباشی با گردآوری این اسناد، تنظیم تاریخی آن‌ها و افزودن حواشی و توضیحات پژوهشی، امکان مواجهه مستقیم با این میراث مکتوب را فراهم کرده است.

نامه‌های این مجموعه همگی به خط کمال‌الملک و اکثراً با مداد نوشته شده‌اند. نامه‌های قدیمی‌تر خوش‌خط‌ترند، اما با گذشت زمان، بر اثر رعشه دست و ضعیف شدن دید استاد، خط او ناخواناتر شده است – به‌طوری که بازخوانی و پیاده‌سازی دست‌نوشته‌ها توسط دهباشی دقتی ویژه می‌طلبیده است. آخرین نامه‌های کمال‌الملک در این مجموعه نیز به خط اطرافیان اوست که مهر کمال‌الملک در پایین آن‌ها زده شده است. بازه زمانی این نامه‌ها از سال ۱۳۰۶ شمسی (ارسال از تهران) آغاز می‌شود و تا ۱۳۱۹ شمسی ادامه می‌یابد.

کمال‌الملک، کمال توانایی تصویر کردن ایرانیان، زندگی را در غیرانسانی‌ترین شرایط ممکن، در تنهایی مطلق، و زیر چلچراغ روشن دیدگان خدای قادر متعال به تاریخ ۲۷ مرداد ۱۳۱۹، بعد از ظهر یکشنبه، در نیشابور بدرود گفت. این مجموعه نامه‌ها روشنگر حالات و روحیات او در آخرین سال‌های زندگی پربارش است.

فتحعلی‌شاه فقط در کاخ گلستان اقامت نمی کرد، بلکه بناها و تشکیلات متعددی داشت که برای کوچ‌های تابستانی و زمستانی دربار، میان شهر و حومه آن پراکنده بودند. چنین رسم یا عادتی از سوی همه قاجارها رعایت می‌شد. این شیوه در واقع یک سنت ایلیاتی به جامانده از گذشته قبیله‌ای قاجاریه و همچنین اقدامی معقول به شمار می‌آمد که برای انطباق با تغییرات فصلی و آب‌وهوایی در نظر گرفته شده‌بود.

کمیت و گستره جغرافیایی کاخ‌های فتحعلی‌شاه، پیامد مستقیم زندگی کوچ‌نشینی قاجارها بود. این کار نه فقط برای زنده نگه داشتن یاد و خاطره رسوم قبیله‌ای یا برآوردن احتیاجات فصلی و آب‌وهوایی، بلکه به منظور اجرایی کردن سیاست داخلی انجام می‌گرفت. این سفرها با اقامت طولانی در اردوگاه‌های تابستانی همراه بود. به این ترتیب، فتحعلی‌شاه می‌توانست اوضاع محلی را رصد و پیمان با سران قبایل را تجدید کند. کاخ‌های سلطنتی شاه، از لحاظ طرح و نقشه، تقریبا از الگوهای تکرارشونده معماری پیروی می‌کرد؛ یعنی ایوان‌های دوستونه روباز و حوض مقابلش کوشک‌های چندگوشه در مرکز باغ ایرانی و باغ-تخت با ساختار مطبق.

در کتاب نگارستان خاقان در مجموع ده کاخ از دوره فتحعلی‌شاه قاجار مطالعه و معرفی شده است.

برای مشاهدۀ همۀ کتاب‌های نشر دانیار کلیک کنید.